اقتصاد ايران و توصيههاي صندوق بينالمللي پول
اقتصاد ايران با وجود بهرهمندي از درآمد بالاي نفت طي دو سال اخير و هزينهء بيش از 110 ميليارد دلار توسط دولت طي اين مدت همچنان با مشكلات بسياري مثل نرخ نازل رشد اقتصادي، نرخ دو رقمي تورم و بيكاري، توزيع ناعادلانهء درآمد و شكاف طبقاتي و فقر، وابستگي كامل به درآمد نفت و اقتصاد دولتي رودرروست. از اينرو، صندوق بينالمللي پول در آخرين گزارش تفصيلي خود دربارهء اقتصاد ايران بر سياستهاي تعديل ساختاري اقتصاد كلان ايران تاكيد كرده و اجراي اين سياستها را براي دستيابي به رشد بالاي اقتصادي پايدار و كاهش نرخ تورم كاملاً ضروري دانسته است. صندوق بينالمللي پول به طور مشخص اجراي اين سياستها را پيشنهاد كرده است:
- تعديل در سياستهاي پولي، مالي و سياستهاي ارزي براي كاهش تورم كاملاً ضروري است.
- دولت بايد در سياستهاي خود در زمينهء كنترل و تثبيت قيمتها، كنترل نرخ بهره و پرداخت يارانهها_ به خصوص به بخش انرژي تجديدنظر كند.
- دولت برنامههاي اصلاحات ساختاري از جمله خصوصيسازي را با قدرت ادامه دهد.
صندوق بينالمللي پول در گزارش خود آورده است:«صندوق بينالمللي پول دو سناريوي ميان مدت را براي اقتصاد ايران طراحي كرده است: يكي سناريوي بنيادين كه دولت به سياستهاي كنوني ادامه دهد و ديگري سناريوي فعال كه دولت ايران راهنماييهاي صندوق را با سياستهاي خود تركيب كند. براساس سناريوي اول، رشد واقعي توليد ناخالص داخلي امسال(1386) به كمتر از چهار درصد خواهد رسيد و نرخ تورم نيز همچنان دو رقمي باقي خواهد ماند. كسري مالي بخش غيرنفتي از 4/20 درصد به كمتر از 4/17 درصد در ميانمدت كاهش خواهد يافت كه اين مساله با تصويب قانون ماليات بر ارزش افزوده و كاهش برداشت از حساب ذخيرهء ارزي عملي خواهد شد. تراز تجاري نيز در بخش زيادي از اين مدت مثبت خواهد بود، ولي مازاد تجاري در پايان اين مدت كاهش خواهد يافت. ميزان ذخاير ارزي خارجي تا سال 2011-2012 به كمتر از 9 ماه واردات خواهد رسيد. كاهش 10 دلاري قيمت هر بشكه نفت نيز موجب كاهش مازاد تجاري خواهد شد و اين رقم به چهاردرصد توليد ناخالص داخلي خواهد رسيد. تا پايان اين مدت ذخاير ارزي خارجي براي سه ماه كافي خواهد بود.»سناريوي فعال، مستلزم اعمال ابزارهاي مالي مضاعف تا سقف دو تا 5/3 درصد توليد ناخالص داخلي در ميان مدت است. براساس اين طرح، كسري بخش غيرنفتي از 5/18 درصد در سال 2008- 2007 به كمتر از 7/13 درصد در سال مالي 2011-2012 كاهش خواهد يافت.
هر چند در ايران، به ويژه از سوي جريان فكري سياسي محافظهكار و اقتدارگرا، نسبت به گزارشها و توصيههاي نهادهاي مالي و اقتصادي بينالمللي همچون بانك جهاني و صندوق بينالملي پول نسبت به اقتصاد ايران همواره سوءظن و نظر وجود داشته و دارد و نوع اين گزارشها را مرتبط با سياستهاي استكباري و سلطهجويانهء آمريكا و دول غربي تفسير و تعبير ميكنند، اما به نظر ميرسد كه در شرايط كنوني نقطهنظرها و توصيههاي منتشره در گزارش صندوق بينالمللي پول تفاوت چنداني با گزارشهاي برخي مراكز پژوهشي و تحقيقاتي زيرنظر برخي مخالفان تند و تيز اين نهاد و نهادهاي مشابه وجود ندارد.
دليل آن هم بسيار روشن است و آن اين كه وقتي از دريچهء علمي و كارشناسي و فارغ از ديدگاههاي فكري و سياسي به موضوعي مانند اقتصاد ايران پرداخت شود در نهايت به تحليل و راههاي مشابه ختم ميشود و متاسفانه بايد گفت در گذشته و حال برخي با نگاههاي عقيدتي و سياسي خاص و به منظور بهرهگيري از فضاي سياسي و اجتماعي به نفع خود و با ايجاد گردوغبار راه را بر استفادهء اقتصاد ايران از تجربههاي جهاني و نهادهايي كه ايران عضو آنهاست و هزينه به آنها ميپردازد، بستهاند و با عناويني عوامپسند به رد و مقابله با گزارشات و اجرايي شدن توصيههاي اين نهادهاي بينالمللي در مورد اقتصاد ايران ميپردازند.
پيشتر بانك جهاني به ارايهء گزارشي كامل و دقيق از اقتصاد ايران پرداخته بود كه با عنوان «اقتصاد ايران از ديدگاه بانك جهاني; گذار ايران در تبديل ثروت نفت به توسعه» توسط احمد عظيمي بلوريان به فارسي ترجمه و سازمان بورس اوراق بهادار تهران آن را چاپ و منتشر كرد.اين گزارش كه توسط «گروه توسعهء اجتماعي و اقتصادي منطقهء خاورميانه و آفريقاي شمالي بانك جهاني» تهيه و به عنوان «سند بانك جهاني 30 آوريل 2003» انتشار عمومي يافته است يكي از بهترين گزارشهاي منتشره دربارهء «اقتصاد ايران» و چگونگي عبور از مشكلات روياروي اين اقتصاد است. سوگمندانه بايد تاكيد كرد به جاي برخورد علمي و كارشناسي با اين گزارش و بهرهمندي از توصيههاي آن براي اصلاح ساختار اقتصاد ايران با همان نگاه و شعارهاي كليشهاي مبتني بر سوءظن و نظر دولتمردان حاكم مواجه شده و راهبه جايي نبرد. راقم اين سطور اميدوار است مسايل و مشكلات موجود باعث شود كه «اقتصاد ايران و توصيههاي صندوق بينالمللي پول» توسط دولتمردان حاكم جدي گرفته شود و همهء ما بدانيم كه استفاده از تجربههاي بشري و جهاني راهگشاي اقتصاد ايران به سوي رشد و توسعه و حل مشكلات روياروي آن خواهد بود.
نظرات
علی رضا :
سلام
جناب مزروعی بابا 8 سال زمان شما بهار با گرانی و تورم ،بحران ،بزن تو سر این و اون شروع می شد، یه سالم با اقتدار، چرا میخواهید مردم همیشه ناآمید کنید .الله اعلم
مزروعی : باسلام، هر چند شما برای هیچیک از مدعاهای خود دلیل اقامه نکرده اید اما امیدوارم ودعا می کنم که وضع امسال همانگونه باشد که شما ادعا کرده اید اما نمی دانم چرا شما که گذشته را به این خوبی بیاد دارید ازوجود گرانی وتورم وبحران وبزن توسر دیگران را با این همه وضوح در شرایط کنونی نشانه ای ندیده اید؟ برادر عزیز! الحمدلله در عرصه اقتصاد همه چیز کمی وقابل محاسبه ومقایسه است وفقط کافی است آمار وارقام شاخص های کلان اقتصادی منتشره توسط بانک مرکزی را در دولت گذشته وفعلی به ویژه در زمینه گرانی وتورم مقایسه کنید تا خود دریابید که وضع بهتر شده است یا بدتر؟ اما در زمینه بحران سازی وبزن توسراین وآن ، ازشما می پرسم آن گروههای فشاری که در همه هشت سال گذشته به مناسبت وبی مناسبت به اجتماعات حمله می کردند ،کفن می پوشیدند وتظاهرات علیه دولت به راه می انداختند،ترور می کردندو... چه شدند؟ وچرا پس از روی کار آمدن اقتدارگرایان در شوراها ،مجلس ودولت مثل آب به زمین فرورفتند؟وچرا...خوب در حالیکه اینها فعال بودند وبطور متوسط هر نه روز یکبار بحرانی را علیه دولت خاتمی واصلاح طلبان رقم می زدند وهمه تریبونهای رسمی(از صدا وسیما گرفته تا نمازجمعه هاو...) اینها را به اصلاح طلبها نسبت می دادند واینکه اینها مسبب این وضعیت هستند امثال شما هم باید چنین برداشت ونگرسشی داشته باشید. جالب آنکه هم اینان در تبلیغات انتخاباتی به جامعه القا میکردند که اگر می خواهید دیگر بزن بزن وبحران نباشد به ما رای دهید! خوب حالا همه ارکان حکومت بدست اینهاست وگروههای فشار هم آرام گرفته اند وبظاهر دیگر بزن تو سر آین وآن وبحران وجود ندارد اما روشن است که چون اینها زندگی شان با بحران سازی وناآرامی گره خورده است اینها را به خارج منتقل کرده اند ومی بینید که در عرصه سیاست خارجی بزرگترین بحران را برای کشور فراهم آورده اند واز هر گاهی هم میل دارند توسر دیگران بزنندو...وخدا آخر وعاقبت این کشور وما واینها را به خیر بگذراند وباز هم دعا می کنم که برداشت من غلط باشد و برداشت شما درست ،والبته برای امیدوارکردن مردم تبلیغات شب وروز تریبونهای رسمی کفایت می کند وصدای امثال من آنقدر ضعیف وناتوان است که در این بازار مسگرها به کسی نمی رسد تا نا امید شود.
علی رضا - April 10, 2007 2:55 PM
ي الف :
آقاي مزروعي چرا اقدام خلاف قانون اساسي مجمع تشخيص با صدور مصوبه!!!براي محدود كردن عزل و نصب ها با استقبال اصلاح طلبان مواجه شده؟ پس پز قانون گرايي و شعار حاكميت قانون چي شد؟
مزروعی : باسلام، نمی دانم منظور شما از اصلاح طلبان کیست؟ چرا که اصلاح طلبان طیف متنوع ومتکثری هستند که راجع به همه مسائل دیدگاه مشترک ندارندودراین شرایط افرادمنتسب به این طیف در این باره می توانند نظرهای مختلف داشته باشند وطبعا من مسئولیت پاسخگویی در این باره را ندارم وهر فردی باید پاسخگوی دیدگاه خود باشدوحد اکثر من می توانم در باره دوستان مشارکت ودیدگاه حزبی مان پاسخگو باشم.
ي الف - April 11, 2007 1:49 AM