راز سرمايه
«هدف من در اين كتاب اين است كه نشان دهم مانع مهمي كه بقيهء جهان را از استفاده از نظام سرمايهداري باز ميدارد، عدم توانايي آنها در توليد سرمايه است. سرمايه عاملي است كه بهرهوري نيروي كار را افزايش ميدهد و ثروت ملل را خلق ميكند.سرمايه نيروي حياتبخش نظام سرمايهداري، مايهء پيشرفت و تنها نيرويي است كه گويا كشورهاي فقير جهان نميتوانند خودشان به تنهايي توليد كنند، صرفنظر از مردم اين كشورها كه تا چه حد مشتاقانه مشغول تمامي فعاليتهاي ديگري هستند كه وجه مشخصهء اقتصاد سرمايهداري است.
همچنين با كمك اطلاعات و اعداد و ارقامي كه تيم تحقيقاتي من و خودم در وجب به وجب شهرها و مزارع آسيا، آفريقا، خاورميانه و آمريكاي لاتين جمعآوري كردهايم، نشان خواهم داد كه اكثريت مردم فقير اين كشورها پيشاپيش داراييهاي لازم را براي فراهم كردن موجبات موفقيت سرمايهداري در تملك دارند. حتي در فقيرترين كشورها فقرا پسانداز ميكنند.در حقيقت، ارزش پساندازهاي فقرا زياد است: 40 برابر ارزش تمامي كمكهاي خارجي دريافت شده در سراسر جهان از سال 1945 به بعد، به عنوان مثال، در مصر ارزش ثروتي كه فقرا انباشت كردهاند 45 برابر مجموع ارزش تمامي سرمايهگذاري خارجي مستقيمي است - از جمله كانال سوئز و سداسوان - كه تاكنون در آنجا ثبت شده است.»
اين فرازي است از كتاب «راز سرمايه» تاليف هرناندو دوسوتو، اقتصاددان پرويي و ترجمهء دكتر فريدون تفضلي از انتشارات نشر ني.
با خواندن اين كتاب دريافت ميشود كه راز عقبماندگي بسياري از كشورها در ترتيبات نهادي و حقوقي (نظام مالكيت و حقوق برآمده از آن) جاري در آن كشورها نهفته است.
نظام مالكيتي كه راه همواري را براي تبديل داراييها (به طور خاص املاك) و پساندازهاي خرد به سرمايه و سرمايهگذاري پيش روي شهروندان به ويژه اقشار متوسط و فرودست اجتماعي نميگذارد و آنها با وجود غوطهور بودن در زندگي فقيرانه و درگيري با مشكلات اقتصادي قادر به بهرهگيري و بهره بردن از داراييهاي موجود خود نيستند. «راز سرمايه» در همين راهسازي نهفته است و كشورهايي كه امروز در زمرهء كشورهاي توسعهيافته قرار گرفتهاند جز از طي اين راه نبوده است.
متاسفانه بايد گفت در كشور ما نيز راز عقبماندگي را در همين مسالهء «راز سرمايه» بايد جست. نظام مالكيت از ديرباز تاكنون در ايران نظاممند نبوده و حقوق مالكيت تضمين شده نيست و اين حقوق در ادوار مختلف مورد تعرض يا تغيير قرار گرفته است و به همين دليل عامهء مردم ترجيح ميدهند تا پول و پسانداز خود را به داراييهاي ثابت (مسكن، زمين، طلا و...) نگهداري كنند و در نتيجه جامعه از تبديل داراييها و پساندازها به سرمايه و سرمايهگذاري و توليد ثروت بيشتر باز ميماند كه حاصل آن عقبماندگي از ديگر كشورهايي است كه از راه هموار تبديل داراييها و پساندازها به سرمايه و سرمايهگذاري در حال عبور هستند. بازار سرمايه از «راز سرمايه» در اقتصاد رمزگشايي ميكند و اسباب پيشرفت و توليد ثروت را در كشور دامن ميزند، اما كارآيي اين بازار ترتيبات نهادي و حقوقي بسياري را ميطلبد كه اميدواريم حكومتگران ايران با خواندن كتاب «راز سرمايه» آنها را دريابند و در عمل به كار بندند.