از آن‌جا كه درآمد نفت به طور انحصاري در اختيار دولت قرار داد و ساختار «اقتصاد نفتي» وجه غالب اقتصاد ايران را شكل داده است ميزان مداخله و مشاركت دولت در ادارهء اقتصاد بالاي 80 درصد است و بخش خصوصي به صورت خرد و ناچيز آن هم در بخش‌هاي خدمات و كشاورزي فعال است و به طور قطع مي‌توان گفت كه از پديده‌اي به نام «سرمايه‌داري صنعتي» در ايران خبري نيست. در سايه چنين وضعيتي دولت مي‌تواند با توزيع درآمد نفت (البته به صورت ناعادلانه و رانتي) براي اكثريتي از جامعه همانند «اقتصادهاي دستوري» حداقلي از معيشت و نان بخور و نميري را فراهم سازد و نيازي به اخذ ماليات از شهروندان (و در نتيجه پاسخگويي به آن‌ها) هم نداشته باشد و طبيعي است كه در چنين شرايطي نيازي به كار و تلاش و خلاقيت و الزامات نهادين براي رشد و توسعه مثل حاكميت قانون، ثبات سياسي و اجتماعي و امنيت اقتصادي و قضايي نباشد و در عرصهء سياست خارجي نيز تنش‌زايي به جاي تنش‌زدايي پيگيري شود و تعامل مثبت و سازنده و اعتمادسازي با ديگر كشورها كاملائ كنار نهاده شود. اما جالب‌ترين نكته‌اي كه «اقتصاد دستوري» از نوع ايران را با ديگر «اقتصادهاي دستوري» مصطلح در ادبيات اقتصادي و تجربي در برخي كشورهاي كمونيستي متمايز مي‌كند اين كه در سايهء توزيع ناعادلانه و رانتي درآمد نفت در ايران جامعه ما با يك طبقه و قشر ممتازه‌اي روبه‌رو‌ست كه نه‌تنها در قالب هيچ‌گونه «اقتصاد دستوري» نمي‌گنجند بلكه در قالب هرگونه نظام «اقتصاد بازار» نيز قابل توجيه نمي‌باشند! برپايهء مطالعات اقتصادي و محاسبات آماري 20 درصد خانوارهاي ايراني 48 درصد درآمد ملي را به خود اختصاص دهند و 10 درصد خانوارها 28 درصد، و نسبت درآمد دو دهك ثروتمند به فقير 5/9 برابر و دهك بالايي به پايين 17 برابر است و تازه سهم و نقش سازنده اين طبقه در اقتصاد ملي هم معلوم نيست، هرچند نظر غالب اين است كه افراد اين طبقهء ممتازه در بخش تجاري و دلالي (و البته اقتصاد سياه) فعال هستند كه اگر اين‌گونه باشد جز نقشي تخريبي و سمي مهلك براي آنان نمي‌توان در اقتصاد ملي متصور بود.برپايه آن‌چه آمد به نظر راقم اين سطور در سايه تصميمات و اقدامات مجلس هفتم و دولت نهم اصول‌گرا و همسو، اقتصاد ايران هرچه بيشتر به سوي «اقتصاد دستوري» پيش مي‌رود با اين تفاوت بسيار بنيادي با «اقتصادهاي دستوري» مصطلح كه جامعه ما نه تنها بهرهء چنداني از مزاياي چنين اقتصادي نصيبش نمي‌شود بلكه ضرر و خسارت‌هاي آن را هم بايد تحمل كند. حتي اگر فرمان دادن و دستوري كردن متغيرهاي مهم تصميم‌گيري در عرصهء اقتصاد و فعالان آن از سر خيرخواهي و خدمت به عامهء مردم و تحقق «عدالت اجتماعي» و حمايت از محرومان، توجيه و بيان شود اما نتايج و پيامدهاي آن جز به فربه كردن طبقه ممتازه و آوار كردن فشارهاي تورمي بر طبقات متوسط و محروم نخواهد انجاميد. آيا تثبيت نرخ كالايي چون بنزين يا كاهش نرخ سود بانكي يا ... جز به نفع طبقهء درآمدي بالا و به ضرر پاييني‌هاست؟ آيا تجربهء «اقتصادهاي دستوري» جز به ظهور «طبقه جديد» در جوامع منجر نشده است؟ آن هم تازه در اقتصادهايي كه نفت نداشته‌اند!

متاسفانه مهم‌ترين موضوعي كه در دولت موجود مورد غفلت واقع شده، چگونگي اتخاذ تصميمات و اقداماتي است كه بتواند موجبات مشاركت فعال و سازنده و مثبت طبقهء ممتازه را در اقتصاد ايران فراهم آورد و از امكانات و سرمايهء آن‌ها براي رشد اقتصادي و صنعتي استفاده كند. «اقتصاد دستوري» هرچند مي‌تواند در سايهء اتكا به درآمد نفت در كوتاه‌مدت به جلب رضايت عامهء مردم در ايران بپردازد اما در درازمدت قدرت دوام ندارد و علاوه بر آن به بي‌عدالتي و شكاف طبقاتي و عمق بخشي به طبقهء جديد دامن خواهد زد. علم اقتصاد و تجربه‌هاي بشري به شكست «اقتصاد دستوري» گواهي مي‌دهند و قطعائ در ايران نيز در گذشته و حال اين مدل جواب نداده و نمي‌دهد. اميد است كه دولتمردان حاكم نخواهند آزموده را دوباره و چند باره بيازمايند و در مسيري كه در پيش گرفته‌اند، انديشه و بازنگري كنند. به نظر مي‌رسد كه ظرفيت اقتصاد و جامعهء ايران تحمل آزمودن آزموده‌ها را ندارد و در عين حال ظرفيت و توان نهفته‌اي براي رشد و توسعه دارد كه وظيفهء دولت بسترسازي و به كارگيري آن در اقتصاد غيردستوري است.